Zaporijya

Dinyeper’in Koynunda Zaporijya Sizi Bekliyor!

Zaporijya İstanbul’a sadece bir saat 45 dakika uçak mesafesinde. Güney Ukrayna’nın önemli bir kenti olan Zaporijya’ya ulaşmak artık çok kolay, farklı uçak şirketleri buraya uçuyor. İskit, Hazar, Peçenek, Kumun, Tatar ve Doğu Slavların toprağı burası. 1921 yılından önce Alexandrovsky adı ile bir Rus kenti idi. Bu coğrafya ayrıca önemli bir demiryolu merkezi ayrıca da liman kenti. Kömür ve demir işletmelerine yakın olduğu için Ukrayna’nın en önemli otomobil, demir çelik, kok hazırlama endüstrisi ve uçak motorlarının üretim merkezi.

Orhan Kural at Zaporijya

18 Ağustos 1941’de Alman Ordusu yakınındaki Barajı uçurup kenti ele geçirdi, elbette  büyük kayıp ve acılar yaşandı.

Ülkemizde pek tanınmayan Zaporijya’nın gezginleri çeken en önemli yeri şüphesiz Dinyeper’in en büyük adası Hortitsya’nın Milli Parkı. Bu ada XVI. yüzyıl Ukrayna Kozaklarının (Kazak) üssü imiş. Zaporijya’nın halkı hafta sonlarını genelde burada geçiriyor, yürüyor, bisiklet ve atla geziniyorlar. Yazları ise kalenin önünde Kozakların savaş sanatlarını ve at tiyatrosunu izliyorlar. Yedi yüz yaşındaki anıt meşe ağacının altında dinleniyorlar. Adadaki çok sayıda bulunan VII. yüzyıl İskit mezar taşlarının fotoğraflarını çekip, Kılıç Müzesini adımlıyorlar.

National Reserve Khortytsia

Ama adanın en ilginç yapısı şüphesiz Nikolai Gogol’un Ukrayna Kozaklarının yaşamlarını, savaşlarını ve zaferlerini konu alan bir destan havasındaki ünlü eseri Teras Bulba’nın 2007 yılında gerçekleşen film çekimi için kurulan “Kozak Kalesi”. Vladamir Boatlo’nun yönetmenliğinde Rus filminin başrollerini Bohdan Stupka ile Igor Petrenko paylaşmıştı. (İlk Tara Bulbo filminde ise bu roller ünlü Hollywood yıldızları Tony Curtis ile Yul Brynner’e verilmişti.)  Ahşap kalenin içinde yer alan odalarda komutanın makamı, silahlar, aletler, pipolar, çeşit çeşit haritalar dikkati çekiyor. Kale, Ukrayna ve Sovyetlerin en büyük termik santralinin karşısında yer alıyor. Bu barajın 1937 yılında inşaatı başlamış ve Lenin’in direktifi ile tamamlanmış. Zaten adaya 1950’lerin mimari başyapıtı olarak kabul edilen iki katlı ve dört kemerli 550 metrelik Preobrazhenskiy Köprüsü ile geçiliyor.

Gelelim Zaporijya’nın Diğer Görülecek Yerlerine,

  • Dinyeper Nehrinin geniş kıyılarında denizden taşınmış kumu ile şehir plajı (yazın),
  • Kentin sembolü kabul edilen “Kutsal Bakire Koruma Katedrali”,
  • Barok Aziz Andrew Katedrali,
  • Uzunluğu 10 kilometreyi aşan Avrupa’nın en uzun caddesi  olarak anılan “Lenin Bulvarı” üzerinde zaman zaman tematik kahvelerde mola vererek dolaşmak,  bir ara solda Sevçenko Bulvarına sapıp bu bulvarın en sonundaki Khorfitsa Otelinin ikinci katında bol limonlu bir çay içmek.
  • Mayakovskoho Meydanındaki Hayat Çeşmesi Parkında halkın coşkusuna ortak olmak ve “I love Zaporijya” kırmızı ışıklı panosu önünde bir anı fotoğrafı çektirmek. Civardaki dükkânlarda oyma işleri, tablolar, magnetler, takılar ve çeşitli kıyafetler satılmakta!
  • Gezgin o yörenin tatlarını da şüphesiz  tanımalı,

Vareniky: Patates ve mantarlı mantı

Kotleta: Tereyağlı, dereotlu, tavuk eti

Pirijki: Vişne reçelli börek

  • Bu coğrafya sahiden ucuz idi, düşünün havalimanından Khortitsa Oteli’ne (15 kilometre) taksi ile geldik, ödediğimiz ücret 110 Grivna idi (11 TL), lüks bir kahvede şık bir frape kahve ise (sadece 3 TL idi).  Niye bir hafta sonunu bu coğrafyada geçirmeyin ki!
  • Ukrayna bizlerden vize istemiyor. Ama dikkat kışın her an uçak seferleri iptal olabiliyor. Havalimanın teknik koşulları sınırlı idi.  Bu coğrafyada Türk işadamlarının bir araya gelmesini sağlayan bizi yalnız bırakmayan Ali Bulut’a desteğinden dolayı teşekkür ederim. 

Kısa Kısa Zaporijya

  • Zaporijya dört mevsimi, üçer ay olarak hakkı ile yaşıyor.
  • Ukrayna’nın önemli bir Tıp Fakültesi burada, ancak Türkiye ile henüz denklik sağlanamamıştı.
  • Zaporijya kelimesi “Zapo” yani “dar” kelimesinden türemiş. Dinyeper’in en dar yeri bu bölgede imiş. Zaten o yüzden baraj buraya inşa edilmiş. Ayrıca Osmanlıları durdurmak amacı ile de yine bu dar boğazda bir kale de planlanmış.
  • Kozak (Kazak) bu coğrafyada “sert erkek” anlamına geliyor. Hatta Kozaklar Osmanlıya savaş ilan etmek amacı ile alaycı bir mektup kaleme almışlar. Bu mektubun yazılışını konu alan bir resimle sık sık karşılaşacaksınız.
  • Zaporijya bilhassa yaz aylarında ciddi bir hava kirliliği yaşıyor. Kentin 60 kilometre uzağında bir nükleer enerji santrali de bulunuyor.
  • Mayıs ayında atkestanesi ağaçları çiçek açınca bu coğrafya başka bir güzel oluyor.
  • Kışın sıcaklım bazen – 37oC’ye kadar düşebiliyor.
  • Ukrayna Sovyet döneminde  Rusya’nın  tahıl deposu idi.

Bir fıkra ile bitirelim bu bölümü.

            Igor yolda karşılaştığı, arkadaşına dert yanıyordu.

– Başıma gelenleri sorma? Bizim hanım üçüz doğurdu. Ona, “Üç silahşörler” romanını okuya okuya bir gün, üçüz doğuracağını söylemiştim.

Arkadaşı, bunu duyunca büyük bir heyecana kapılır.

– Mahvoldum desene.

– Ne oldu?

-Ne olacak. Bizim hanım, dünden beri “Kırk Haramiler”i okuyor.