Şeriat Kuralları ile Ache Sultanlığı

2004 yılında zelzele ve ardından tsunami ile sarsılan ve böylece tüm dünyanın ismini sık sık duyduğu Ache Sultanlığı Hint Alt Kıtası ile Güneydoğu Asya arasında Malaka Boğazı girişinde önemli bir geçiş coğrafyasında bulunmaktadır. Çeşitli kültürlerin harmanlandığı Ache’de halkın büyük bölümü balıkçılık ve çeltik tarımı ile geçinmektedir. Sınırları içinde irili ufaklı 119 adanın bulunduğu  Ache Endonezya’ya ait Sumatra Adası’nın en kuzey ucunda yer almaktadır. Önceleri Hindu ve Budistlerin etkisinde kalan bu yöre Hintli ve Arap Müslüman tüccarlar aracılığı ile Müslümanlıkla tanıştı. Ünlü  Habeş gezgin İbn-i Batuta 1345 yılında burayı ziyaret etti. XVI. yüzyılda Portekiz ve Hollandalı sömürgeciler bölgeye ulaşmış ve Portekizliler Malaka Boğazı civarında yerleşmeye başlamış. Bunun üzerine bu  bölgede bulunan İslam Sultanlıkları, Ali Mughayat Şah tarafından birleştirilerek 1514 yılında Ache İslam Sultanlığı kuruldu. Sultan İskender Muda zamanında (1607 – 1636) bu sultanlık en parlak dönemini yaşadı. Sınırlarını büyüttü, Malaka Boğazını kontrolüne aldı. İslam Âlimlerini topladı. Aynı zamanda bir liman olan Ache “Mekke Kapısı” unvanını aldı. 

            Malaka’ya yerleşmiş olan Portekizliler Sumatra Adasına sık sık seferler yapmaya başladı. Bunun üzerine dönemin Ache Sultanı Alaeddin Riayet Şah, Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman’dan yardım istedi. İstanbul’a ulaşan Ache elçisi padişaha nadir hayvanlar, tütsüler, kıymetli eşyalar ve köleler sundu. Bunun üzerine Osmanlı Ache’ye top döküm ustaları,  gemi yapımcıları ve askeri malzeme gönderdi. İki kalyon ile buraya ulaşan 1000 leventimiz geri dönememiş ve Portekizlilere karşı Ache halkı ile omuz omuza dövüşmüştür. Bu yörede Osmanlının 14. Kuşak akrabaları vardır ve bu insanlar için Kızılay’ın yaptırdığı İstanbul köyünün yakınında şirin bir şehitlik hazırlanmıştır.

            1566 Yılında Kanuni Sultan Süleyman Zigetvar seferinde ölür. Bu arada İstanbul’a gelen Ache heyeti Portekiz saldırılarına karşı Osmanlıdan tekrar yardım talep etti. Uzun bir süre bekler. Kanuni’den sonra tahta geçen Sultan II. Selim’in hazırlattığı 15 kadırga ve 2 borçadan oluşan Osmanlı donanması Yemen İsyanı dolayısıyla Ache’ye ulaşamaz.

            Gampung Bita’da Osmanlı bir akademi kurar. 1873 yılında  40 yıl sürecek olan Hollanda – Ache savaşı başlar. Ache adım adım Hollanda Egemenliğine girer. 1851 yılında Ache Sultanı İbrahim Mansur Şah İstanbul’a bir heyet göndererek Osmanlı Devletine bağlı bir eyalet olmak istedi. Ancak İstanbul’da çok tartışılan bu konu değişik nedenlerle  kabul görmedi. Ancak 1943 yılında ise Hollanda bu topraklardan çekilip tüm haklarını Sukarno liderliğindeki Endonezya devletine devreder.

            Portekiz  ve Hollanda’ya karşı bağımsızlık mücadelesi veren Ache, bu mücadelesini Endonezya’ya karşı da devam ettirir. 1956 yılında Endonezya Hükümeti Ache için  Otonom Bölge Statüsünü kabul eder. Özgür Ache Hareketi 1976’da bölgede bağımsızlığını resmen ilan eder. Ancak bu yeni devlet uluslar arası bir kabul görmez. 26 Aralık 2004’te merkezi  bu bölgede olan dokuz şiddetindeki deprem ve ardından oluşan tsunami Ache’de 140 bin kişinin ölümüne neden  olur. Oysaki civardaki beş  ülkedeki toplam ölü sayısı 240 bindir. Diğer bir deyişle doğal afetten en ağır yarayı Ache almıştır. Başta Türkiye olmak üzere bir çok ülke Ache’ya yardıma koştu. Başbakanımız Tayyip Erdoğan da burayı ziyaret eder.

            Kıyıya ulaşan boyu 20 metreyi bulan dalgalar önünde ne varsa sürüklemiştir. Yaşanan bu acıdan sonra Endonezya’ya karşı yürütülen iç savaşa bir ara verilmiş ve Helsinki’de bir anlaşma imzalanmıştır. Kızılay’ın yaptırdığı tek katlı, bahçeli evlerin bulunduğu mahalleye gidiyoruz. Buraya ulaşıp geri dönmeyen ve Portekizlilere karşı Ache halkı ile omuz omuza savaşan leventlerin yattığı tertemiz şehitliğimizi geziyoruz. Bir aile burayı sahiplenmiş. Tsunami sonrası 3 kilometre içeriye sürüklenen 2600 tonluk Apung Santral Gemisi’ni ziyaret ediyoruz. Bir de Ache’nin simgesi olan Baiturahman Camisi’nin içinde yüzlerce öğrenci kara tahtanın önünde gruplar halinde Arapça ve Kuran kursu alıyor.

Kısa Kısa Ache Sultanlığı  

  • Dünyanın en zengin ve kaliteli doğalgaz rezervlerinin bulunduğu sanılan Ache, ayrıca petrol, kalay, altın, platin ve demir rezervleri bulunmaktadır.
  • Endonezya’nın aynı zamanda bir eyaleti olan Ache Sultanlığının 55 kilometrelik yüzölçümünde 4,5 milyon insan yaşıyor. Başkent Bande – Aceh’te ise nüfus sadece 200 bin. (Deprem sonrası nüfusunun hemen hemen yarısını kaybetti.)
  • Ache Sultanlığı ılımlı bir şeriat uyguluyor. Genellikle hanımların başları örtülü. Hukukta şeriat kuralları kısmen uygulanıyor. Resmi tatil günü Cuma. Ama Ache kesinlikle bir Suudi Arabistan veya İran değil. Ayrıca başkentte Katolik okulunun açılmasına bile izin vermişler.
  • Ache’de erkeklerin % 75’i sigara içiyor.  Unutmayın zehir pazarlayıcıları genellikle afet sonrası depremzedelere efkar dağıtmak amacı ile ücretsiz sigara dağıtırlar.  Eyalet Valisinin okul, hastane ve camii gibi kamu alanlarında koyduğu sigara yasaklarına tam uyulduğu söylenemez.
  • Ache’de henüz bir trafik sıkışıklığı sorunu yok.
  • Osmanlı etkileri kendini kıyafetlerde, yemeklerde, mezar taşlarında ve bayraklarda gösteriyor.
  • II. Selimin gönderdiği hutbe XX. Yüzyıla kadar her Cuma Ache’nin camilerinde okutuldu.

II. Abdülhamit Dönemi’nde 1890 yılında Japonya’ya gönderilen Ertuğrul Gemisi Bande Ache’ye uğrayarak onarımdan geçti.