Selanik

Ege’nin en güzel yarımadalarından biri olan Selanik adını ünlü Büyük İskender’in üvey kız kardeşi olan Thessalonica’dan almış. “Thermaikos körfezinin gelini” olarak da bilinen Vardar (Aksios) Nehrinin ağzında eski Yunan tanrılarının dağı Olympos’un karşısında kurulan Selanik Bizans döneminde İstanbul’dan sonra bölgenin en önemli şehirmiş. Bugün de Yunanistan’ın ikinci büyük kenti olan Selanik’in tek rahibi ismini tanrıça Athena’dan alan başkent “Atina”.

Atatürk
ATATÜRK

Yunanistan’ın en iyi üniversitelerinden birine sahip olan Selanik’in balkonlarında rengarenk sardunya, ayrıca portakal bahçeleri, zeytin ve çam ağaçları, Osmanlı paşalarının yaptırdığı çeşmeler, özgürce sarı, pembe, kırmızı renklere boyanmış, kolalı dantelli pencereleri ile cumbalı evler vardır. Selanik kordon sefalarının benzerliği ile İzmir’in küçük kardeşi olarak tanınır.

Selanik Köprü

1430 yılında II. Murad bu coğrafyayı Osmanlı’ya bağlamıştır. İspanya’dan Kraliçe Isabel tarafından sınır dışı edilen 20 bin Musevi Osmanlı tarafından Selanik bölgesine yerleştirilmiştir. Selanik’te üretilen çuha ile yeniçeri giysileri dikilmiştir. İttihat Terakki Cemiyetinin merkezi de Enver Paşa tarafından bu kente taşınmıştır. II. Meşrutiyet yine burada ilan edilmiştir. Yeni Asır gazetesinin merkezi 1895-1924 yılları arasında bu kentte faaliyet göstermiştir. Selanik 1917 senesinde hemen hemen tüm kenti yok eden ciddi bir yangın felaketi yaşamıştır. Nazım Hikmet, Evliya Çelebi’nin “kaldırımlarından sekiz çeşit rüzgar eser” dediği bu şehirde doğmuş.

Ünlü mübadele anlaşması ile 1923 yılından itibaren Selanik’te yaşayan aileler Türkiye’ye göç etmeye zorlanmış bu arada Türkiye’deki Rum aileler de buraya yerleştirildi. Elbette bu zorunlu göç beraberinde gözyaşı ve acı getirdi. 1941 yılında ise Selanik’e gelen Naziler, sayıları 60 bine ulaşan Musevileri kamplara,  oradan da ölüm hamamlarına gönderdi.

“Selanik” esrarengiz bir kadının gizem ve çekiciliğine sahiptir. Şehri tanımak insanı ile konuşarak, ara sokaklarında gezinerek ve kentin ruhunu anlayarak gerçekleşir. Pamuk tenli temiz yüzlü, beyaz-mavi önlük takmış dinç bir teyze, çiçeklerini sulayan siyah giysili beyaz saçlı asık suratlı  bir hatun, Kazancakis’in Papazı gibi deli dolu yüksek ses tonuyla konuşan meyhaneci Fotis, uzaktan bize ulaşan Rebetika Müziği Bizans’tan bugüne kadar taşınan zengin bir kültür mozaiğini bize her an ve her yerde hatırlatıyor.

Rengarenk tahta sandalyeleri ve kare desenli masa örtüleri ile tavernalarda, reçine şarabı, uzo ve sakız rakısı şişelerinin eşliğinde beyaz lahana salatası, taratorlu köpek balığı tavası, patlıcan tava, ızgara mayıs balığı, et suyuna pilav, çiğ bakla, çoban salatası, cacık, pilaki, kalamar dolması, ekşi mayalı kalın kabuklu ekmek zengin bir yemek kültürünün en belirgin işaretleridir!

Galerius Kemeri Selanik
Galerius Kemeri

Selanik aynı zamanda çok değerli Atatürk’ümüzün de doğum yeridir. Ali Rıza Efendi, Zübeyde Hanım’la evlenip 1878 yılında bugün Türk Konsolosluğunun bahçesinde bulunan üç katlı eve kiracı olarak girer. Kemal Atatürk 1881 yılında  Ankara evlerini andıran ahşap evin ikinci katındaki ocaklı bir odada doğar. Ancak, bugün gördüğümüz Müze Evdeki mobilyalar orijinal değil. Dolmabahçe Sarayından getirildi. Evin bence  hiç inandırıcı olmayan manzara desenli halıları, yeni ve abartılı iri koltukları, kolalı perdelerine rağmen Atamızın temiz ve bakımlı beyaz takımı ve pirinç karyolası evi gezerken eminim dikkatinizi çekecektir. Bahçesindeki gülfidanları pembe evle hoş bir uyum içinde!

Beş yüz yıllık Osmanlı döneminden kalan izleri Selanik’te sürerseniz, üzüleceksiniz. Örneğin, Osmanlı Mezarlığının üstünden bugün  asfalt bir  yol geçmiştir.

Alaca Camii günümüzde bir sergi alanı, Hamzabey Camii ise kapalı bir sinemadır. On beş yıl önce yenilenmek üzere iskelesi kurulmuş camiler kendi kaderine bırakılmıştı. Selanik büyüdükçe bozulmuş. Elbette bu gerçek Türkiye’nin hemen hemen tüm kentleri için de geçerlidir.

Aziz Panteleymon  Selanik
Aziz Panteleymon

İşte size Selanik hakkında bazı ipuçları. Hakkında şarkılar söylenmiş, efsaneler düzülmüş Yedikule Zindanı, Osmanlı Mahallesi, geniş avlu içinde VIII. yüzyıl eseri Ayasofya, Bizans şehir surları ve Manuel ile Anne Kapıları, Galerius Roma Zafer Parkı, banka şubeleri, lüks otelleri ile Aristotelous Meydanı, ünlü caddesi Via Egnatia, Anadolu kökenli Bizans Müzesi, zemin katındaki Roma hamamı ve 1493 tarihli II. Beyazıt Kitabesi ile Osmanlı zamanında Kasımiye Camii olarak kullanılan etkileyici Demetrious Bazilikası, nihayet işkence ve korkutucu hücreleri ile “kanlı” sıfatı alan Venediklilerin inşa ettiği Selanik’in sembolü olarak kabul edilen “Beyaz Kule.”

Selanik Sokak Yunanistan

Selanik’in indirimden dolayı hareketli caddelerinde boğucu sıcakta bir alışveriş molası veriyoruz, geniş kahvelerinde birer soğuk kahve içerek soluklanıyoruz.

İşte Selanik’te bir gün daha bitiyor. Güneş kordon boyunca dizilen yüksek beyaz apartmanların arkasından batıyor. Yarın, insanın doğaya, kültüre ve ekosisteme vereceği yeni zararları beraberinde getirecek.

Diğer Yunanistan yazılarımız için: https://bizgezginler.com/category/avrupa/yunanistan/

Gezginler Kulübü Resmi Web Sitesi: https://www.turkiyegezginlerkulubu.com/

 1 total views,  1 views today

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir